Sự thay đổi trong cấu trúc nhà đầu tư tham gia thị trường

Năm 2025 là một năm nhiều thay đổi, nhiều cột mốc lớn và cũng là năm nhiều biến động với thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong đó, sự thay đổi về cấu trúc nhà đầu tư tham gia thị trường Việt Nam đang có sự thay đổi lớn theo hướng tích cực, cụ thể tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài tham gia giao dịch trên thị trường đang tăng dần.

Dữ liệu trong biểu đồ củng cố rõ hơn xu hướng tổ chức hóa thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ 2017 đến 2024, giao dịch của nhà đầu tư cá nhân luôn chiếm 70–86%, phản ánh cấu trúc thị trường thiên về đầu cơ và biến động mạnh. Tuy nhiên, bước ngoặt xuất hiện từ tháng 5/2025, khi tỷ trọng tổ chức trong nước tăng mạnh lên 37%, trong khi cá nhân giảm xuống còn 52%. Đây là mức thay đổi lớn nhất trong gần một thập kỷ và đánh dấu sự dịch chuyển đáng kể về cấu trúc dòng tiền.

Sự gia tăng của tổ chức nội không chỉ là yếu tố ngẫu nhiên mà phản ánh ba động lực: (1) quy mô AUM của các quỹ mở, bảo hiểm, và công ty quản lý tài sản tăng nhanh; (2) mặt bằng định giá hấp dẫn những giai đoạn điều chỉnh sâu, thu hút dòng tiền dài hạn; và (3) cải thiện về cơ sở hạ tầng giao dịch, lưu ký, cùng tiến trình nâng hạng. Khi tổ chức chiếm gần 40% giao dịch – con số tiến gần hơn với các thị trường mới nổi lớn như Đài Loan hay Hàn Quốc ở giai đoạn tiền nâng hạng – thị trường sẽ bớt phụ thuộc vào hành vi bầy đàn của nhà đầu tư cá nhân, từ đó giảm biên độ dao động bất thường và nâng chất lượng định giá.

Việc khối ngoại cũng tăng nhẹ lên 11% cho thấy môi trường vĩ mô và tỷ giá ổn định đã khơi thông dòng vốn quốc tế. Tổng hòa lại, cấu trúc năm 2025 cho thấy thị trường Việt Nam đang bước ra khỏi chu kỳ “cá nhân hóa” kéo dài nhiều năm và tiến vào giai đoạn trưởng thành hơn—một điều kiện quan trọng để cải thiện độ sâu thị trường và nâng hạng trong thời gian tới.

Số liệu ở các nước phát triển tỉ lệ retail participation theo volumne khá thấp

Dữ liệu tỉ lệ NĐT cá nhân tham gia thị trường tại các thị trường thế giới. Source: Researchgate

• Retail investor flow into S&P 500 stocks hovered between 10% and 13% of total volume in 2025.

Tỷ lệ nhà đầu tư tổ chức gia tăng cho thấy thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, khi dòng tiền dịch chuyển từ đầu cơ ngắn hạn sang đầu tư có phân tích và quản trị rủi ro bài bản. Sự tham gia mạnh hơn của các quỹ, bảo hiểm, tổ chức tài chính giúp thanh khoản ổn định và hạn chế các biến động cảm xúc vốn đặc trưng của thị trường dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân.

Khi tỷ trọng tổ chức tăng, mặt bằng định giá có xu hướng hợp lý hơn, thu hẹp chênh lệch giữa giá và giá trị nội tại, đồng thời tạo áp lực cải thiện minh bạch và quản trị doanh nghiệp đối với các công ty niêm yết.

So với các thị trường phát triển như Mỹ và châu Âu – nơi tổ chức chiếm 70–80% giao dịch – Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sớm nhưng xu hướng đang tương đồng với quá trình trưởng thành của Hàn Quốc và Đài Loan trước khi nâng hạng. Đây là tiền đề quan trọng để thị trường tiến tới cấu trúc dòng tiền bền vững hơn, nâng cao chất lượng nhà đầu tư và đáp ứng tiêu chí nâng hạng trong tương lai.